دکتر امید شافع

فشار خون پایین | از علت تا درمان آن

فشار خون پایین | از علت تا درمان آن

فشار خون پایین | از علت تا درمان آن
ثبت امتیاز post

فشار خون پایین، فشار خون زیر 90/60 میلی‌متر بر جیوه است. در بسیاری از افراد هیچ علامتی ندارد. هنگامی که علائم ایجاد می‌کند، معمولاً ناخوشایند یا مخرب هستند، از جمله سرگیجه، غش و موارد دیگر. در برخی موارد، افت فشار خون خطرناک است، بنابراین تشخیص و درمان به‌موقع مهم است. در این مقاله به بررسی هرآنچه که درباره فشارخون پایین باید بدانید می‌پردازیم.

دسترسی سریع مطلب
  1. فشار خون پایین چیست؟
  2. علائم فشار خون پایین
  3. افراد در معرض فشار خون پایین
  4. تأثیر فشار خون بر بدن
  5. علت فشار خون پایین
  6. روش‌های تشخیص افت فشار خون
  7. مراقبت‌های بعد از تشخیص فشار خون پایین
  8. آیا می‌توان فشار خون پایین را درمان کرد؟
  9. عوارضی که به دلیل افت فشار خون رخ می‌دهد
  10. مراقبت‌های بیمار با فشار خون پایین
  11. زمان مراجعه به پزشک
  12. سؤالات متداول در مورد فشار خون پایین

فشار خون پایین چیست؟

افت فشار خون یا فشار خون پایین زمانی است که فشار خون شما بسیار کمتر از حد انتظار است. این عارضه می‌تواند به‌عنوان یک بیماری به‌تنهایی یا به‌عنوان علامت طیف گسترده‌ای از بیماری‌ها رخ دهد. همچنین ممکن است علائمی ایجاد نکند، اما در صورت بروز، می‌تواند به مراقبت پزشکی نیاز داشته باشد.

افت فشار خون دو تعریف دارد:

افت فشار خون مطلق

 فشار خون شما در حالت استراحت زیر 90/60 میلی‌متر جیوه باشد.

افت فشار خون ارتواستاتیک

 فشار خون در عرض سه دقیقه پس از ایستادن از حالت نشسته کاهش می‌یابد. این افت باید برای فشار سیستولیک (بالا) 20 میلی‌متر جیوه یا بیشتر و برای فشار دیاستولیک (پایین) 10 میلی‌متر جیوه یا بیشتر باشد. نام دیگر این افت فشار خون وضعیتی است زیرا با تغییر در وضعیت بدن اتفاق می‌افتد.

اندازه‌گیری فشار خون شامل دو عدد بالا و پایین بر حسب میلی‌متر جیوه است.

سیستولیک (شماره بالا)

 فشار سیستولیک فشاری است که در هر بار ضربان قلب به شریان‌های شما وارد می‌شود. برای یافتن فشار سیستولیک شما، یک پزشک کافی را باد می‌کند که بازوی شما را فشار می‌دهد. هم‌زمان در نقطه‌ای زیر کاف به نبض شما گوش می‌دهند. فشار سیستولیک زمانی است که آنها دیگر نبض را نمی‌شنوند زیرا فشار کاف قوی‌تر از فشار ناشی از پمپاژ قلب است.

دیاستولیک (عدد پایین)

 این عدد میزان فشاری است که شریان‌ها بین ضربان‌های قلب تحت‌فشار هستند. پزشک همچنان به نبض شما گوش می‌دهد تا فشار دیاستولیک را درحالی‌که کاف را تخلیه می‌کند، بیابد. فشار دیاستولیک عددی است که با باز شدن کاف مجدداً ضربان قلب را بشنوند.

*به لطف پیشرفت‌های تکنولوژیکی، بسیاری از دستگاه‌های مدرن می‌توانند فشار خون را به‌صورت خودکار اندازه‌گیری کنند. این دستگاه‌ها در حال حاضر برای استفاده به‌جای اندازه‌گیری فشار خون با روش سنتی گوشی پزشکی توصیه می‌شود. زیرا دقیق‌تر هستند.

بیشتر بخوانید: رابطه فشار خون با واریس

علائم فشار خون پایین

شایع‌ترین علائم فشار خون پایین به این دلیل است که مغز جریان خون کافی را دریافت نمی‌کند. این نشانه‌ها شامل:

  • سرگیجه یا احساس سبکی سر.
  • غش (سنکوپ).
  • حالت تهوع یا استفراغ.
  • تاری یا تحریف دید.
  • تنفس سریع و کم‌عمق.
  • خستگی یا ضعف.
  • احساس خستگی، تنبلی یا بی‌حالی.
  • گیجی یا مشکل در تمرکز.
  • بی‌قراری یا سایر تغییرات غیرعادی در رفتار
بیشتر بخوانید ...  کاردیومیوپاتی چیست و چه علائمی دارد؟

تصویر فشار خون پایین - دکتر امید شافع

افراد در معرض فشار خون پایین

افت فشار خون می‌تواند افراد را در هر سن و زمینه‌ای تحت‌تأثیر قرار دهد، بسته به اینکه چرا اتفاق می‌افتد. احتمال بروز علائم در افراد مسن بیشتر است (به‌ویژه افت فشار خون ارتواستاتیک). همچنین می‌تواند بدون هیچ علامتی برای افرادی که از نظر بدنی بسیار فعال هستند رخ دهد که در افراد جوان‌تر شایع‌تر است.

ازآنجایی‌که فشار خون پایین بدون هیچ علامتی رایج است، نمی‌توان به‌طورکلی متوجه شد که بر روی چند نفر واقعاً تأثیر می‌گذارد. به نظر می‌رسد که فشار خون ارتواستاتیک با افزایش سن بیشتر می‌شود. تخمین زده می‌شود که 5 درصد از افراد در سن 50 سالگی به آن مبتلا می‌شوند، درحالی‌که این رقم در افراد بالای 70 سال به بیش از 30 درصد می‌رسد.

تأثیر فشار خون بر بدن

در شرایط عادی، بدن شما می‌تواند به طور خودکار فشار خون را کنترل کند و از افت بیش از حد آن جلوگیری کند. اگر فشار خون شروع به کاهش کند، بدن سعی می‌کند آن را با افزایش سرعت ضربان قلب یا منقبض کردن رگ‌های خونی برای باریک شدن آنها جبران کند. علائم افت فشار خون زمانی رخ می‌دهد که بدن نتواند به‌اندازه کافی افت فشار خون را جبران کند.

برای بسیاری از افراد، افت فشار خون هیچ علامتی ایجاد نمی‌کند. بسیاری از مردم حتی فشار خون خود را پایین متوجه نمی‌شوند، مگر اینکه فشار خون خود را اندازه‌گیری کنند. برای افرادی که علائم دارند، اثرات آن به علت بروز افت فشار خون، سرعت پیشرفت آن و علت آن بستگی دارد. کاهش آهسته فشار خون به طور معمول اتفاق می‌افتد، بنابراین با افزایش سن افراد، افت فشار خون شایع‌تر می‌شود. کاهش سریع فشار خون می‌تواند به این معنی باشد که قسمت‌های خاصی از بدن جریان خون کافی را دریافت نمی‌کند که می‌تواند اثراتی ناخوشایند، مخرب یا حتی خطرناک داشته باشد.

علت فشار خون پایین

افت فشار خون ممکن است به دلایل مختلفی رخ دهد. از جمله این دلایل:

افت فشار خون ارتواستاتیک

 زمانی اتفاق می‌افتد که خیلی سریع از جای خود بلند می‌شوید و بدن شما نمی‌تواند با جریان خون بیشتر به مغز، افت فشار شما را جبران کند.

بیماری‌های سیستم عصبی مرکزی

شرایطی مانند بیماری پارکینسون می‌تواند بر نحوه کنترل فشار خون توسط سیستم عصبی تأثیر بگذارد. افرادی که به دلیل این شرایط دچار افت فشار خون هستند، ممکن است بعد از غذا خوردن، اثرات فشار خون پایین را احساس کنند، زیرا دستگاه گوارش آن‌ها از خون بیشتری برای هضم غذا استفاده می‌کند.

حجم خون کم

 ازدست‌دادن خون در اثر صدمات شدید می‌تواند باعث کاهش فشار خون شود. کم‌آبی نیز می‌تواند به کاهش حجم خون کمک کند.

شرایط تهدیدکننده زندگی

 این شرایط شامل ریتم نامنظم قلب (آریتمی)، آمبولی ریه، حملات قلبی و مشکلات ریه است. واکنش‌های آلرژیک تهدیدکننده زندگی (آنافیلاکسی) یا واکنش‌های ایمنی به عفونت‌های شدید (سپسیس) نیز می‌تواند باعث افت فشار خون شود.

شرایط قلبی و ریوی

 وقتی قلب شما خیلی سریع یا خیلی کند می‌زند، یا اگر ریه‌هایتان آن‌طور که باید کار نمی‌کنند، هر دو می‌توانند منجر به افت فشار خون شوند.

تصویر فشار خون پایین - دکتر امید شافع

داروهای تجویزی

 افت فشار خون می‌تواند با داروهایی که فشار خون، نارسایی قلبی، اختلال نعوظ، مشکلات عصبی، افسردگی و غیره را درمان می‌کنند اتفاق بیفتد.

الکل یا مواد مخدر

 اثر الکل فقط مدت کوتاهی دوام می‌آورد و مصرف بیش از حد طولانی‌مدت الکل می‌تواند باعث فشار خون بالا شود. اگرچه از نظر فنی برخی مکمل‌های گیاهی، ویتامین‌ها یا درمان‌های خانگی نیز می‌توانند فشار خون شما را کاهش دهند، به همین دلیل است که وقتی به پزشک خود می‌گویید چه داروهایی مصرف می‌کنید، همیشه باید این موارد را در نظر بگیرید.

افت فشار خون ارتواستاتیک در سه‌ماهه اول و دوم بارداری نیز امکان‌پذیر است. خونریزی یا سایر عوارض بارداری نیز می‌تواند باعث کاهش فشار خون شود. دمای شدید گرم یا خیلی سرد بودن می‌تواند بر افت فشار خون تأثیر بگذارد و اثرات آن را بدتر کند.

بیشتر بخوانید: نظارت سرپایی فشار خون در تهران

روش‌های تشخیص افت فشار خون

تشخیص فشار خون به‌خودی‌خود آسان است. تنها چیزی که لازم است اندازه‌گیری فشار خون است. بااین‌حال، فهمیدن اینکه چرا فشار خون است نیاز به متخصص دارد. برای یافتن علت باید به متخصص قلب و عروق مراجعه نمایید. اگر علائمی دارید، پزشک متخصص از آزمایش‌های مختلفی استفاده می‌کند تا بفهمد چرا این اتفاق می‌افتد و آیا خطری برای آن وجود دارد یا خیر. روش‌هایی که دلایل فشار خون پایین را مشخص می‌کند، شامل مواردی است که در زیر ذکر شده است:

بیشتر بخوانید ...  زخم پا و نگرانی‌هایی که در مورد آن وجود دارد | بررسی روش‌های درمانی

تست آزمایشگاهی

آزمایش‌های خون و ادرار می‌تواند مشکلات احتمالی زیر را رد یا تشخیص دهد:

  • دیابت.
  • کمبود ویتامین.
  • مشکلات تیروئید یا هورمونی
  • سطوح پایین آهن (کم‌خونی).
  • تست بارداری (برای هرکسی که می‌تواند باردار شود).

تصویربرداری

اگر پزشکان به مشکل قلبی یا ریوی مشکوک شوند، احتمالاً از آزمایش‌های تصویربرداری برای تأیید یا رد این ظن استفاده خواهند کرد. این تست‌ها عبارت‌اند از:

  • اشعه ایکس.
  • اسکن توموگرافی کامپیوتری (CT).
  • تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI).
  • اکو کاردیوگرام یا آزمایش‌های مشابه مبتنی بر سونوگرافی.

تست تشخیصی

این آزمایش‌ها به دنبال مشکلات خاصی در قلب یا سایر سیستم‌های بدن هستند:

  • الکتروکاردیوگرام (ECG یا EKG).
  • تست استرس ورزش (برخی از تغییرات آن تست).
  • تست تیلت میز (می‌تواند در تشخیص هیپوتانسیون ارتواستاتیک کمک کند).

مراقبت‌های بعد از تشخیص فشار خون پایین

اگر پزشک برای بیمار افت فشار خون تشخیص دهد، بهتر است اقدامات زیر را در نظر داشته باشید:

به بیمار توصیه می‌شود که رژیم غذایی خود را تغییر دهید. افزایش مصرف نمک اغلب می‌تواند منجر به افزایش فشار خون شود.

به بیمار آموزش داده شود که چگونه علائم را بشناسد و به آن چه واکنشی نشان دهد. یک راه کلیدی برای جلوگیری از مشکلات افت فشار خون، تشخیص آن است.

آیا می‌توان فشار خون پایین را درمان کرد؟

درمان افت فشار خون معمولاً با پیداکردن علت وقوع آن شروع می‌شود. اگر آن علت به طور مستقیم قابل‌درمان باشد، افت فشار خون معمولاً به‌خودی‌خود بهبود می‌یابد. نمونه‌ای از این افت فشار خون است که به دلیل آسیب و ازدست‌دادن خون اتفاق می‌افتد. ترمیم آن آسیب و جایگزینی خون ازدست‌رفته (مانند تزریق خون) تا زمانی که ترمیم آسیب ادامه داشته باشد، افت فشار خون را متوقف می‌کند. اگر داروهایی مصرف می‌کنید که بر فشار خون شما تأثیر می‌گذارند، پزشک ممکن است دوز مصرفی را تغییر دهد یا از فرد بخواهد که مصرف آن دارو را به طور کامل متوقف کنید.

درمان افت فشار خون تنها در صورتی امکان‌پذیر است که یک علت زمینه‌ای وجود داشته باشد که قابل‌درمان باشد.

معمولاً کاهش خطر یا پیشگیری از افت فشار خون ممکن نیست. تنها کاری که می‌توان انجام داد اجتناب از شرایط یا اقداماتی است که می‌تواند منجر به آن شود، مانند مصرف داروها یا مکمل‌ها یا داروهای گیاهی که می‌تواند فشار خون شما را کاهش دهد.

تصویر فشار خون پایین - دکتر امید شافع

روش‌های درمانی رایج

افراد دارای فشار خون پایین باید تحت‌نظر متخصص قلب و عروق باشند. درمان مستقیم افت فشار خون معمولاً به یکی از سه روش زیر انجام می‌شود:

افزایش حجم خون

 این روش که به‌عنوان احیای مایعات نیز شناخته می‌شود، شامل تزریق مایعات به خون شما است. نمونه‌هایی از این شامل مایعات داخل وریدی (IV)، پلاسما یا تزریق خون است.

ایجاد انقباض عروق خونی

 همان‌طور که داروهایی وجود دارند که فشار خون شما را با شل کردن رگ‌های خونی در بدن کاهش می‌دهند، داروهایی نیز وجود دارند که اثر معکوس دارند.

نحوه برخورد بدن با مایعات را تغییر دهید

 کلیه‌های شما مسئول حفظ تعادل مایعات در بدن شما هستند. برخی از داروها می‌توانند باعث شوند کلیه‌های شما مایع و نمک را در بدن شما نگه دارند که می‌تواند به فشار خون پایین کمک کند.

بیشتر بخوانید ...  آیا درد قفسه سینه از علائم ابتلا به بیماری کرونا است؟

عوارض هر یک از این روش‌های درمانی به دارو یا درمانی دقیقی که دریافت می‌کنید بستگی دارد. پزشک می‌تواند عوارض جانبی احتمالی را در خصوص هر یک از روش‌های درمانی به بیمار توضیح دهد.

عوارضی که به دلیل افت فشار خون رخ می‌دهد

سقوط و آسیب ناشی از سقوط

 این عارضه بزرگ‌ترین خطر افت فشار خون است. زیرا می‌تواند باعث سرگیجه و غش شود. زمین‌خوردن می‌تواند منجر به شکستگی استخوان، ضربه مغزی و سایر آسیب‌های جدی یا حتی تهدیدکننده زندگی شود. اگر افت فشار خون دارید، پیشگیری از زمین‌خوردن باید یکی از بزرگ‌ترین اولویت‌های شما باشد.

شوکه شدن. هنگامی که فشار خون شما پایین است، با کاهش میزان خونی که دریافت می‌کنید، اندام‌های شما را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. این مشکل می‌تواند باعث آسیب اندام یا حتی شوک شود.

مشکلات قلبی یا سکته مغزی

 فشار خون پایین باعث می‌شود که قلب شما سعی کند با پمپاژ سریع یا شدیدتر افت فشار را جبران کند. با گذشت زمان، این کارمی تواند باعث آسیب دائمی قلب و حتی نارسایی قلبی شود. همچنین می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی مانند ترومبوز ورید عمقی و سکته شود زیرا خون آن‌طور که باید در جریان نیست و باعث تشکیل لخته می‌شود.

مراقبت‌های بیمار با فشار خون پایین

اگر افت فشار خون همراه با علائم دارید، بهترین کاری که می‌توانید انجام دهید این است که از راهنمایی‌های پزشک خود برای مدیریت این بیماری پیروی کنید. توصیه‌های آنها ممکن است شامل موارد زیر باشد:

رژیم غذایی خود را مدیریت کنید

 پیروی از توصیه‌های رژیم غذایی، به‌خصوص میزان نمکی که باید در رژیم غذایی خود داشته باشید، می‌تواند به جلوگیری از علائم افت فشار خون کمک کند.

داروهای خود را مصرف کنید

 داروها می‌توانند به شما کمک کنند از علائم و اثرات مخرب این بیماری جلوگیری کنید.

لباس بپوشید

 جوراب‌های فشاری که فشار کمی روی پاهای شما وارد می‌کنند، می‌توانند خون را به سمت بالا فشار دهند و فشار خون را افزایش دهند.

کارهای خود را آهسته انجام دهید

 از ایستادن خیلی سریع بخصوص با افت فشار خون ارتواستاتیک خودداری کنید. این اتفاق می‌تواند باعث شود تا از سرگیجه و اثرات غش کردن افت فشار خون جلوگیری کنید.

بنشینید

اگر متوجه شدید که احساس سرگیجه یا سبکی سر دارید، بنشینید. افتادن از ارتفاع می‌تواند شما را در معرض آسیب‌های شدید یا حتی فاجعه‌بار ناشی از سقوط قرار دهد، مانند شکستگی لگن، ضربه مغزی، شکستگی جمجمه یا شکستگی دنده‌ها.

زمان مراجعه به پزشک

اگر می‌دانید که افت فشار خون دارید، اگر متوجه علائمی شدید که بر زندگی‌تان تأثیر می‌گذارد یا برنامه‌ها و فعالیت‌های معمول شما را مختل می‌کند، باید به پزشک خود مراجعه کنید. اگر نمی‌دانید دچار افت فشار خون هستید، در صورت بروز سرگیجه یا غش مکرر باید به پزشک مراجعه کنید.

تصویر فشار خون پایین - دکتر امید شافع

اگر افت فشار خون دارید، باید برای موارد زیر به بیمارستان مراجعه کنید:

  • درد قفسه سینه (آنژین).
  • بیهوشی در بیمار
  • اگر به دلیل سبکی سرزمین خوردید و به سرخود ضربه زدید (مخصوصاً اگر از داروهای رقیق‌کننده خون استفاده می‌کنید). همچنین اگر به دلیل افتادن در اثر غش به خود آسیب زدید، باید به بیمارستان مراجعه کنید.
  • اگر علائم شوک مانند احساس سرما، تعریق، تنفس سریع یا ضربان قلب سریع دارید. همچنین ممکن است رنگ آبی روی پوست لب یا زیر ناخن‌هایتان داشته باشید.

سؤالات متداول در مورد فشار خون پایین

آیا افت فشار خون مسری است؟

نه افت فشار خون مسری نیست، بنابراین نمی‌توانید آن را از شخص دیگری بگیرید یا به دیگران منتقل کنید.

افت فشار خون چقدر طول می‌کشد؟

اینکه این وضعیت چقدر طول می‌کشد تا حد زیادی به علت ایجاد آن بستگی دارد. اگر به دلیل افزایش سن طبیعی دچار افت فشار خون هستید، افت فشار خون مادام‌العمر خواهد بود.